Μανιφέστο

«Μικρό Μανιφέστο

ή Στοιχεία Καλλιτεχνικής Ταυτότητας

των μελών τού Φωτογραφικού Κύκλου»

Ο «Φωτογραφικός Κύκλος» δεν ήταν, ούτε είναι, σχολείο, έστω κι αν σ' αυτόν επιτελείται εκπαιδευτικό έργο. Ξεκίνησε από την επιθυμία μας να μοιραζόμαστε αυτά που πιστεύουμε και ίσως, χωρίς να το επιδιώκουμε συγκεκριμένα, να έγινε σιγά - σιγά και ένα είδος «Σχολής». Οι άγραφοι ηθικοί και αισθητικοί κανόνες που εκφράζουν τη συνοχή του διαμορφώθηκαν σταδιακά και συνεχίζουν να εξελίσσονται.

Τα μέλη τού «Κύκλου» σεβόμαστε την καλλιτεχνική φωτογραφία τόσο, ώστε να μην ζητούμε από αυτήν περισσότερα από όσα θα 'πρεπε να μάς δώσει. Κι αυτά είναι: α) να μάς γεμίζει χαρά με τη διαδικασία άσκησής της, β) να μάς αφήνει να ελπίζουμε σε όλο και υψηλότερη ποιότητα καλλιτεχνικού αποτελέσματος και γ) να μας φέρνει κοντά σε άλλους, που διαπιστώνουμε ότι βλέπουν τον κόσμο με τα δικά μας μάτια. Ό,τι άλλο μάς φέρει (ίσως κοινωνική ταυτότητα, πιθανόν φήμη, ενδεχομένως και λίγα χρήματα) θα είναι ευπρόσδεκτο ή αναπόφευκτο, πάντως όμως παρεπόμενο.

Ξέρουμε ότι η καλλιτεχνική φωτογραφία, ακόμα κι αν αποφέρει οικονομικά οφέλη, δεν είναι σημαντικά κερδοφόρα. Για τούτο σεβόμαστε τον τρόπο με τον οποίο ο καθένας κερδίζει τη ζωή του, είτε με τη φωτογραφία, είτε αλλιώς, και δεν τον χαρακτηρίζουμε μέσα από το επάγγελμά του, ούτε τον κατατάσσουμε ως επαγγελματία ή ερασιτέχνη φωτογράφο. Τον αποκαλούμε και τον θεωρούμε απλώς φωτογράφο.

Χαιρόμαστε για το αξιόλογο φωτογραφικό έργο που παράγεται, μέσα ή έξω από τον «Κύκλο», έργο που γίνεται για όλους μας πηγή έμπνευσης, αλλά όχι άμιλλας. Η καλλιτεχνική φιλοδοξία (που σε άλλους φαίνεται εύλογη, σε άλλους παράλογη) δεν θέλουμε να μεταμορφώνεται σε ανταγωνισμό.

Έχουμε μεγάλο θαυμασμό για τη φωτογραφία και, γενικότερα για την τέχνη, που προηγήθηκε, αφού σ' αυτήν αναφερόμαστε για να δημιουργήσουμε. Μελετούμε μέσα από βιβλία τη φωτογραφία που έγινε και γίνεται σ' όλο τον κόσμο και παίρνουμε έμπνευση από αυτήν. Παράλληλα, απολαμβάνουμε, και μελετούμε αν μπορούμε, όλες τις άλλες τέχνες, αφού και αυτές αποτελούν καλλιέργεια και βάση τής δημιουργίας μας.

Η φωτογραφία που υποστηρίζουμε και χαιρόμαστε κινείται μέσα σε ευρύτατα πλαίσια. Από τον ρεαλισμό μέχρι το όνειρο, με στόχο την πνευματική συγκίνηση. Πάντοτε όμως η πραγματικότητα, μέσω μιας έστω στοιχειώδους καταγραφής, είναι αντικειμενικά παρούσα, αλλά ταυτόχρονα υποκειμενικά μεταλλαγμένη.

Δεν απορρίπτουμε ούτε τη φωτοδημοσιογραφία, που ασχολείται με την περιγραφή γεγονότων, ούτε την εφαρμοσμένη εμπορική φωτογραφία, που προβάλλει προϊόντα, ούτε την εικαστική φωτογραφία, που αμιλλάται τη ζωγραφική στο δικό της εικαστικό παιχνίδι. Χαιρόμαστε αν διαπιστώσουμε και σ' αυτές τις κατηγορίες την ύπαρξη εντιμότητας, διακριτικότητας και αισθητικής ποιότητας, Δεν θεωρούμε, όμως, ότι είναι περιοχές όπου κατά κανόνα μπορεί η προσωπικότητα τού φωτογράφου και η φύση τού καλλιτεχνικού μέσου να αναδειχθούν κατά τον καλύτερο τρόπο.

Πιστεύουμε ότι η φωτογραφία, επειδή έχει πολύ εύκολη τεχνική, ζητά κατ' ανάγκη από μάς να θέσουμε ο καθένας τα δικά του όρια ηθικής και αισθητικής αυστηρότητας, η οποία στα άλλα μέσα τίθεται συνήθως μέσω τής τεχνικής.

Μας ενδιαφέρει να δουλεύουμε πάνω σε συγκεκριμένα θέματα και να παρουσιάζουμε τη δουλειά μας μέσα από αυτά. Δεν συμφωνούμε όμως με τη βασανιστική απαίτηση πολλών θεωρητικών για υποχρεωτική παρουσίαση τού φωτογραφικού έργου μέσα αποκλειστικά από συγκεκριμένη θεματογραφία. Ο φωτογράφος πρέπει να διατηρεί πάντοτε την ελεύθερη επιλογή, και η ενότητα τού θέματος συχνά προκύπτει από μόνη της.

Δεν έχουμε προτίμηση σε κανένα ιδιαίτερο θέμα φωτογραφίας, ούτε στη διαμόρφωση συγκεκριμένης εθνικής ή πολιτιστικής ταυτότητας. Το μόνο που μάς ενδιαφέρει είναι η παρουσία και η προσωπικότητα τού κάθε φωτογράφου. Όλα τα άλλα είναι δικές του επιλογές.

Η συνθηματολογία, τα μηνύματα, οι συμβολισμοί και ό,τι άλλο κινείται έξω από την καθαρή φωτογραφική εικόνα μάς αφήνουν αδιάφορους. Δεν πιστεύουμε ότι η φιλοσοφία, η κοινωνιολογία, ή οτιδήποτε εκφράζεται με λόγια και τοποθετείται πριν, μετά και έξω από την εικόνα, μπορεί να αφορά την τέχνη, ή ότι μπορεί η τέχνη να το υπηρετεί με την ίδια ποιότητα που οι διανοητικοί αυτοί χώροι το κάνουν από μόνοι τους. Ο φωτογράφος πρέπει να μιλάει μόνον με τις φωτογραφίες του, κατά τρόπο πάντοτε αφηρημένο και υπαινικτικό και, στην καλύτερη περίπτωση, υπερβατικό. Μας ενδιαφέρει ο θεωρητικός λόγος πάνω στη φωτογραφία και προσπαθούμε να τον καλλιεργούμε. Αρκεί να είναι λόγος περί τέχνης.

Μας ενδιαφέρει ο προβληματισμός που αναφέρεται στον τρόπο παρουσίασης τής φωτογραφίας, είτε έχει σχέση με το είδος και τα μεγέθη τής εκτύπωσης, είτε με τον τρόπο τής έκθεσης ή δημοσίευσης. Αποφεύγουμε όμως να φτάνουμε στο σημείο, όπου η φωτογραφία παύει να λειτουργεί κυρίως ως εικόνα και υπάρχει περισσότερο ως αντικείμενο, η αξία τού οποίου οφείλεται πρωτίστως στα εξωτερικά του χαρακτηριστικά.

Αποφεύγουμε τον πειρασμό να δημιουργούμε με τη σκέψη στραμμένη στον θεατή. Αυτό θα οδηγούσε σε έργα γοητευτικώς λαϊκιστικά. Φωτογραφίζουμε πρώτα για τον εαυτό μας, ύστερα για τους ανθρώπους που αγαπούμε και εκτιμούμε και τέλος για το κοινό. Με αυτή τη σειρά ελπίζουμε να αρέσει το έργο μας. Και ελπίζουμε ότι έτσι είναι ευκολότερο να παραμείνουμε καλλιτεχνικά ειλικρινείς.

Δεν αποκρούουμε την παραγγελία συγκεκριμένου φωτογραφικού έργου, για λόγους επαγγελματικούς ή άλλους, αρκεί αυτό που παραγγέλλει να επιτρέπει στον φωτογράφο να είναι απόλυτος κύριος των κριτηρίων και των επιλογών σε όλες τις φάσεις τής φωτογραφικής διαδικασίας. Αλλά και ο ίδιος ο φωτογράφος να γνωρίζει πώς να αντισταθεί στην τάση υποταγής του στην ευαρέσκεια τού «πελάτη» του.

Δεν δουλεύουμε για τα βιογραφικά μας σημειώματα, τα οποία πιστεύουμε ότι έχουν περισσότερο βλάψει παρά βοηθήσει την τέχνη. Γι' αυτό και τα κρατάμε σκόπιμα σε χαμηλούς τόνους και λίγες γραμμές.

Εκθέτουμε τις φωτογραφίες μας σε χώρους που μάς αρέσουν και μάς «ζεσταίνουν», όχι αναγκαστικά περιωπής. Εκθέτουμε, παλαιότεροι και νεότεροι μαζί, για να τονίσουμε την πνευματική μας συγγένεια και τη συνέχεια τής καλλιτεχνικής δημιουργίας. Εκθέτουμε, μόνοι μας, όποτε νομίζουμε ότι έχουμε να δείξουμε μια καινούργια δουλειά σε ένα κοινό που δεν την ξέρει. Εκθέτουμε και για να πουλήσουμε έργα μας, αν μπορέσουμε. Εντούτοις δεν θεωρούμε τις εκθέσεις σκοπό τής φωτογραφικής μας δραστηριότητας, ούτε τής ζωής μας.

Θέλουμε να δημοσιεύουμε φωτογραφίες μας σε βιβλία και κατά προτίμηση σε μονογραφίες. Ο λόγος είναι ότι έτσι το έργο διαδίδεται περισσότερο και διατηρείται μέσα στον χρόνο. Αλλά και γιατί πιστεύουμε ότι η φωτογραφία κερδίζει από την σύντομη και επαναλαμβανόμενη στη διάρκεια τού χρόνου επικοινωνία της με τον θεατή, κάτι που δεν επιτρέπει μια έκθεση.

Θεωρούμε τους εαυτούς μας αιώνιους μαθητές, ικανούς να μάθουν από τους παλιούς, τους συναδέλφους μας και τον εαυτό μας. Η καλλιτεχνική φωτογραφία είναι για μάς και εργαλείο παιδείας. Είναι πιθανόν το μέλλον να επιφέρει αλλαγές στις αισθητικές μας απόψεις. Ελπίζουμε πάντως να μην επηρεάσει τις ηθικές μας θέσεις.